Ayın İzi 39-40 / 2005

Abstract

Çoğunlukla üstün yetenekli insanlardan söz edilir. Belki, bu insanların bir çoğu da vasat konumdan üstün insan konumuna geçen vasatlardır. Vasat insan, vasat zeka, vasat yetenek istismar edilmeleri dışında önemsenmeyen değerlerdir. Bütün çocukların yaratıcı olduğu ve yaptıkları işlerin en saf anlamda sanat unsurları olduğu kabul edilmektedir. Şaşırtıcı değil midir ki, çocukların doğuştan yaratıcılığına karar veren bu çevreler, bu yaratıcı gücün yetişkinlerde de var olduğunu görmezden gelenlerdir. Çocuk yaratıcı gücünü zahmetsizce ve farkında olmadan sergiler. Yetişkin ise uzun bir eğitim döneminden geçtikten sonra, çok çarpıcı bir yetenek belirtisi sergilemedikçe üstünde durulmaz. Her insanın içinde az veya çok yaratıcı güç bulunmaktadır. Bunun ortaya çıkması eğitim, çevre ve engellenemeyen dürtüler sayesindedir. Başlangıçta dürtünün olmaması yaratıcı yeteneğin olmadığı anlamını taşımaz . Çeşitli etkenler vasat bireyin yaratıcılığını ortadan kaldırıcı niteliktedir. Bunlar; saygı, itaat, sindirilme, korkutma. seri üretim, yapaylık, klikler, standart organizasyonlar sahte yetkililer v.b.dir. Geleneksel yanlış fikirler ve bunların sonucu olarak ortaya çıkan önyargılı kişiler çoğunlukla sağlıklı yetkililer olarak kabul edilirler. Oysa ki değildirler. Atasözleri, deyişler ve etkileyici sözlerle veya otorite yayınlarda yer aldıklarında sorgulanamayan değerlerin evrensel gerçeği olarak takdim edilirler. Bu değerleri doğduğumuz günden beri beslediğimiz için, çıkardığımız sonuçlar, makul olmadıkları halde neredeyse atavistik bir önem kazanırlar. Buna göre bir sanatçı, bohem, eksantrik ve günlük hayata gerçekçi bir biçimde ayak uyduramayan bir kişiliğe sahip olması gerekliliği ile kendisinin çok farklı ve karmaşık olabileceğini farketmiştir. Ona gıpta ederler ve onun acaip biri olduğu kabul edilir. Fakat kesinlikle yeterli değildir. Tüm bunlar vasat ve isteksiz insanın kendi sanatçı yönünün farkında olması, bunun kabulü ve keşfi ile sonuçlanır. Akıl sürecinde bu olgunun bilincine varmak suretiyle geleneksel düşünce yapılarından kurtulunabilinir. Bu karmaşadan çıkabilmek küçümsenecek bir şey değildir. Birey kendisini bilgisizlik, ihmal ve dış etkenler nedeniyle bu durumda bulabilir. Bireyin kendinden öncekilerin oluşturduğu düşünce bilgi ve deneyimlerden yararlanması onları olabildiğince irdelemesi ve özümsemesi zorunludur. Diğer düşünür ve sanatçıların fikir ve yapıtlarına yakın durmak kendi öz eleştirisini de yapabilme ölçütlerine zenginlik katacaktır. Hayal gücü sınırlarının genişlemesi bile öncekileri önemsemesi ve özümsemesiyle orantılı olarak artacaktır. Olumsuzluklardan kurtulmak bireyin kendi sorumluluğudur. Bunun içinse, kendi gerçek değerlerini araştırması, deney kazanması ve amacı doğrultusunda kendini sürekli eğitmesi yaratıcı katta yer almasını sağlayacaktır . Prof.Tunç TÜFEKÇİ