Mitolojik mekânların günümüz teknolojileri kullanılarak görselleştirilmesi ve kültür-mekân anlayışının incelenmesi

Abstract

İnsan üretimi olan mitolojik hikâyeler farklı kültürlerde kendinden bir iz taşır. Tam da bu sebeple mitoloji karşılaştırmalı olarak incelemeye uygundur. Geleneksel olarak, mitolojik sahneler resim, heykel veya yazılı metinler aracılığıyla tasvir edilmiştir. Ancak, günümüzde yapay zekâ teknolojisi, bu sahneleri daha canlı ve etkileyici hale getirmek için yeni seçenekler ve yöntemler içermektedir. Bu tez çalışmasında günümüze kadar ulaşmış mitolojik anlatılardan seçilen bazı mekânların/sahnelerin, farklı platformlardaki yapay zekânın veri yönlendirmesi ve veri işlemesi kullanılarak, mekân tasvirlerinin görsel çıktı haline getirilmesi sağlanmıştır. Mitolojik sahnelerin yapay zekâ kullanılarak görselleştirilmesi, sanat ve teknolojinin birlikte çalışmasının bir örneğini sunar ve mitolojinin canlılığını, kültürlerarası etkileşimi ve merakı, sanat-teknoloji ilişkisinin birbirleriyle olan ilgisini artırabilir. Kurulacak görsel etkileşim farklı kültürlerden mitolojik sahnelerin günümüzde yaşatılması ve daha geniş kitlelere ulaştırılmasını mümkün kılacaktır. Günümüzdeki teknolojik gelişmeler, insanların algılama bilincinin artması ve bireylerin yeni fikirlere daha açık hale gelmesiyle kurgusallık ve Metaverse kavramları, insanlığın kurgusal geçmişinin derinlerinden gün yüzüne çıkarak hızlı bir gelişim göstermeye başlamıştır. İnsanlık tarihine baktığımızda kurgusal mekân yaratımı ve yeni nesillere aktarımı konularında geçmiş insanlığın şimdilere göre daha yatkın ve dönemin koşullarının da buna ne kadar elverişli olduğunu görebiliriz. Tarihimizde çocukluktan hatta doğumdan itibaren bize anlatılan masallar, okunan kitaplar, günümüzde ise daha çok izlenen çizgi filmlerle yetişen nesillerin sahip olduğu bilişsel yaratıcılıkla beyinlerimizde anlatılanları yeniden yaratma ve imgeleme eylemleri günümüzdeki terimle ''kurgulama'' temellerinin atıldığını kanıtlar niteliktedir. Kurgulama kavramı geçmişten günümüze ölçeğin büyümesiyle aktarılmaktadır. Tarihin ilk zamanlarında küçük bir alet kurgulama durumu söz konusuyken şimdilerde büyük ölçekte evrenler kurgulanmakta ve sanal dünyalar hakkında fikir yürütülmektedir. Bireylerin yaratıcı içgüdüleri ve beynin imgeleme kapasitesi arttığından beri üretmeye ve yeni kurgularda buluşmaya devam vi etmekteyiz. Aslında yapay gerçeklik sayesinde insanlığın başlangıcından beri hissedilen veya inanılan dünya görünür dünyaya kavuşturulmaktadır. Neredeyse tüm kültürlerde karşımıza çıkan mitler (yani insanlık ile evrenin yaratılış ve doğasını, geleneklere özgü inanç ve uygulamaların hikâyeleri) destanlar, masalların bireyler üzerinde sezi yardımıyla mekân hayal etme içgüdüsü canlandırma özelliği bulundurmaktadır. Yeni nesil kurgusal mekânlar ise doğal olarak zihnimizde oluşturduğumuz bu görüntü ve imgelemelerin sanal ortamda somut hale dönüştürülmesini içerir. Bu tez çalışması kapsmaında çeşitli mitolojik hikâyelerde geçen mekânların günümüzdeki kurgusal ve gerçeküstü mekânlarla ilişkisi irdelenmiş ve incelenmiştir. Fiziksel ve sosyal çevre, inançlar yaşam tarzı ve yöntemi gibi etkenlerle kültürel algı oluşmaktadır. Farklı kültürlerin katmanlaşan birikimleri günümüzdeki tasarım anlayışlarının yönlenmesine neden olmuş durumdadır. Anlatılan hikâyelerde ya da mitlerde herkesin düşünde tek tip bir mekân canlanması beklenemez. Düş manzaralarını göreceli olarak birbirinden ayıracak olan farklar araştırma kapsamında incelenmiştir. Bu akademik çalışmada mitolojik anlatılardan faydalanarak farklı kültürlerin epik, fantastik yaratılarını etnografya-iletişim-mekân bağlamında karşılaştırmalı olarak incelemek ve başlıca farkları veya benzerlikleri irdelemek hedeflenmiştir. Günümüze ulaşmış farklı kaynaklardan seçilerek belirlenen mitler üzerinde iç mekânla ilgili tasvirlere yönelik analizler yapmak ve farklı coğrafyalarda geleneksellik taşıyan iç mekân unsurları ya da iç mekân kurgusunu günümüze kadar olan süreçte ortaya çıkarmak literatüre katkı sağlayacaktır. Bu amaçlar ışığında mitolojik anlatıların mekânlarla nasıl kurgulandığını, sahnelerin olay örgüsüne nasıl ortaklık ettiğini farklı bakış açılarından görsel olarak yapay zekâ ve günümüz teknolojileri kullanarak somutlaştırmak istenmiştir. Bu gelişim süreci sonucunda insanlık tarihinde mitolojinin ve diğer sözel anlatı türlerinin gelişimi ve çağdaş mitlerin incelemesini yaparken aynı zamanda sanat-teknoloji ve kültür arasında güçlü köprüler kurmak hedeflenmiştir.